รายวิชา  32102  ประวัติศาสตร์           บัตรความรู้ที่  2.1                    ชั้นมัธยมศึกษาปีที่  5

เรื่อง  ระบอบฟิวดัล                                                                     สอนโดย  นางวิไลวรรณ  พรมสิทธิ์

 

เรื่อง  ระบอบฟิวดัล

ตัวชี้วัด  ม.4-6/2  วิเคราะห์เหตุการณ์สำคัญต่าง ๆ  ที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคม  เศรษฐกิจ

และการเมืองเข้าสู่โลกปัจจุบัน 

ระบอบฟิวดัลหรือระบอบศักดินาสวามิภักดิ์

            คำว่า  feudalism มีรากศัพท์มาจากภาษาละตินว่า  fedum ตรงกับภาษาอังกฤษว่า feeหรือ fief  หมายถึงที่ดิน ซึ่งบุคคลที่ได้รับที่ดินจากเจ้านาย( Lord)  เรียกว่า  วัสซัล(ข้า)จะต้องให้ความเคารพและรับใช้เจ้านายเพื่อตอบแทนสิทธิที่ได้ใช้ที่ดินผืนนั้น  เป็นระบบการปกครองในยุโรปสมัยกลาง  ที่มีการกระจายอำนาจ และเป็นรากฐานการปกครองท้องถิ่นของดินแดนต่างๆในยุโรป

            สาเหตุการเกิดระบอบฟิวดัล

            1.  ประเพณีของชาวโรมันในการแสวงหาผู้อุปการคุณและฝากตัวกับขุนนางที่มีอำนาจ  เพื่อให้รอดพ้นจากการรุกรานของพวกอนารยชนเผ่ากอทหรือเยอรมันและโจรผู้ร้าย

            2.  ประเพณีคอมิสเตตัส  (comistatus)  เป็นประเพณีที่ชายฉกรรจ์หรือนักรบกระทำสัตย์ปฏิญาณว่าจะจงรักภักดีซื่อตรงต่อหัวหน้าทั้งในยามสงบสุขและยามสงคราม จนกว่าชีวิตจะหาไม่

            รูปแบบการปกครอง เป็นการปกครองแบบกระจายอำนาจจากกษัตริย์ไปยังขุนนางเพื่อให้เกิดความจงรักภักดิ  ขุนนางที่ได้รับสิทธิในการครอบครองที่ดินเรียกว่าเจ้านายหรือลอร์ด  ส่วนผู้ที่ได้รับมอบที่ดินต่อซึ่งเป็นขุนนางรองลงไปเรียกว่าวัสซัล(ข้า)  แล้วนำไปจัดตั้งเป็นเขตแมเนอร์  มีการบริหารจัดการที่ดินและปกครองตนเองแบบเบ็ดเสร็จโดยมีวัสซัลเป็นเจ้านายของแต่ละแมเนอร์ มีชาวนาและข้าทาสเป็นข้า  มีหน้าที่ทำนาและรับใช้เจ้านาย ในขณะเดียวกันเจ้านายก็ให้ความคุ้มครองชาวนาและข้าทาส  จึงเกิดความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างเจ้านายกับข้า ประเทศที่เคยใช้ระบบฟิวดัล  เช่น  ฝรั่งเศส  อิตาลี อังกฤษ  เยอรมัน

ดเด้ 

กษัตริย์และอัศวินในระบอบฟิวดัล  ,  เขตแมเนอร์ของขุนนาง

ที่มา : http://metricsyst.wordpress.com/  ,  http://worldcivil14.blogspot.com/

สังคมในระบอบฟิวดัล  ประกอบด้วย

            1.  กษัตริย์  (king)  มีฐานะเป็นเจ้าสูงสุดของขุนนาง

            2.   ขุนนาง  (tenants-in-chief) ผู้ที่ได้รับกรรมสิทธิ์ที่ดินจากกษัตริย์และเป็นเจ้าของชาวนา

            3.   อัศวิน  (knights)  เป็นบุตรของขุนนาง ยึดหลักการทำความดี  ผดุงความยุติธรรม

            4.  ชาวนา , ข้าทาส  (peasants)  มีหน้าที่ทำนาและรับใช้เจ้านาย

                                     ที่มา  : http://www.thaigoodview.com/library/contest2552/

การเสื่อมของระบอบฟิวดัล  สาเหตุเกิดจาก

1.       การปฏิวัติทางเศรษฐกิจคริสต์ศตวรรษที่ 11  ทำให้การค้าและอุตสาหกรรม

มีความเจริญก้าวหน้า  เกิดสังคมพาณิชย์อุตสาหกรรมทำให้ระบบแมเนอร์ลดความสำคัญลง
                 2.   การฟื้นฟูการค้ากับตะวันออกใกล้หรือเอเชียตะวันตกเฉียงใต้  ทำให้มีการไถ่ตัวข้าทาสเป็นอิสระ โดยไปทำการค้าเป็นช่างฝีมือ  มีการเลื่อนฐานะเป็นชนชั้นกลางและมีอิทธิทางเศรษฐกิจ
                 3. เกิดโรคระบาด กาฬโรคทั่วยุโรปในคริสต์ศตวรรษที่ 14  ทำให้แรงงานหายาก

ข้าทาสมีโอกาสเป็นอิสระ  มีการโยกย้ายที่อยู่ระบบแมเนอร์จึงเสื่อมลง
                4.  การมีทหารรับจ้างทำให้ชาวนาหนีไปเป็นทหารและเกิดการจลาจลของชาวนา
                 5.  สงครามครูเสด และสงคราม 100 ปี ทำให้อัศวินเสียชีวิตมาก กษัตริย์จึงยึดอำนาจ

คืนจากขุนนางโดยมีพ่อค้า ชนชั้นกลางสนับสนุน  กษัตริย์เริ่มติดต่อโดยตรงกับประชาชน   ทรงมีอำนาจการปกครองอย่างแท้จริง  มีการยุบกองทัพของขุนนาง และระบบฟิวดัลได้วิวัฒนาการเป็นการปกครองระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในสเปนและฝรั่งเศสในเวลาต่อมา

สรุปมรดกทางวัฒนธรรมของสังคมฟิวดัล 

1.        ยศถาบรรดาศักดิ์ของขุนนางเช่น  อาร์ชดุ๊ก  ดุ๊ก  เคานต์ ไวส์เคานต์  บารอน  ลอร์ดฯ

2.        การให้เกียรติสตรีตามข้อปฏิบัติของอัศวินกลายเป็นมารยาทสังคมของชาวตะวันตก 

3.        การปกครองแบบกระจายอำนาจจากส่วนกลางสู่ท้องถิ่น

 

 

 

 

รายวิชา  32102  ประวัติศาสตร์           บัตรกิจกรรมที่  2.1                  ชั้นมัธยมศึกษาปีที่  5

เรื่อง  ระบอบฟิวดัล                                                                     สอนโดย  นางวิไลวรรณ  พรมสิทธิ์

 

เรื่อง  ระบอบฟิวดัล

 

ตัวชี้วัด  ม.4-6/2  วิเคราะห์เหตุการณ์สำคัญต่าง ๆ  ที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคม  เศรษฐกิจ

และการเมืองเข้าสู่โลกปัจจุบัน 

กลุ่มที่.............  ม......../..........  สมาชิกในกลุ่ม

1........................................................................เลขที่..............ประธานกลุ่ม

2........................................................................เลขที่..............สมาชิก

3........................................................................เลขที่..............สมาชิก

4........................................................................เลขที่..............สมาชิก

5........................................................................เลขที่..............สมาชิก

 

กิจกรรม  ให้นักเรียนรวมกลุ่ม 5-6  คนร่วมกันศึกษาบัตรความรู้และทำกิจกรรมที่  2.1  พร้อมเตรียมนำเสนอในประเด็นต่อไปนี้

1.       สาเหตุและรูปแบบการปกครองในระบอบฟิวดัลเป็นอย่างไร

เขตแมเนอร์ ที่มา : https://encrypted-tbn0.gstatic.com/

      ..............................................................................................................................................

      ...............................................................................................................................................

     ................................................................................................................................................

      ...............................................................................................................................................

       ..............................................................................................................................................                 

         ..........................................................................................................................................

                  ........................................................................................................................

            2.  เพราะเหตุใดระบอบฟิวดัลจึงเสื่อมลง

.................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................

    ......................................................................................................................................................

            3.  อิทธิพลหรือมรดกทางวัฒนธรรมของระบอบฟิวดัลที่มีต่อโลกยุคปัจจุบันมีด้านใดบ้าง

.............................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................

 

4.        ข้อคิด/ประโยชน์ที่ได้จากการศึกษาระบอบฟิวดัลเป็นอย่างไร

   ........................................................................................................................................................

   ........................................................................................................................................................

   ........................................................................................................................................................

                                               

 

ลงชื่อ....................................................ประธานกลุ่ม/สมาชิก

                                                              (....................................................)

                                                              ............../.................../...................